Artykuł zima/wiosna 2010

Udostępnianie informacji prawnych przez JST
po 1 stycznia 2010 r.

dr Grzegorz Wierczyński 

I. Wprowadzenie

W Polsce wypracowywana jest obecnie koncepcja informatyzacji urzędowego ogłaszania oraz udostępniania aktów prawnych. Zasadniczym elementem tego procesu były zmiany ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych [1] wprowadzone przez ustawę z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne [2]. Rozwiązania te okazały się jednak na tyle niedopracowane, że najpierw kilka razy odraczano ich wejście w życie [3] , a z dniem 1 stycznia 2010 r. weszły w życie zasadnicze zmiany tych rozwiązań [4]. Paradoksalnie, podmiotami, których obowiązki uległy największym zmianom nie są organy odpowiedzialne za wydawanie dzienników urzędowych, lecz – jednostki samorządu terytorialnego. Poniższe uwagi ograniczą się do zmian, które mają znaczenie dla tych właśnie jednostek. Najpierw jednak zostaną opisane dwie uwagi natury ogólnej.

II. Ogólne wady obecnej regulacji

Obowiązująca obecnie regulacja, nawet po nowelizacji, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. obarczona jest czterema poważnymi wadami:

1. nie ma rozstrzygnięcia, która wersja (elektroniczna czy papierowa) danego aktu prawnego jest objęta domniemaniem autentyczności
2. nie wykorzystano szansy na stworzenie publicznego systemu informacji prawnej
3. nie wprowadzono obowiązku udostępniania ujednoliconych wersji tekstów aktów prawnych
4. w rozporządzeniu wprowadzono wymóg korzystania z formatu XML, co nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy (a w dodatku przewidziana rozporządzeniem struktura tekstu aktu prawnego zawiera błędy).

III. Najważniejsze zmiany z punktu widzenia JST

Z punktu widzenia jednostek samorządu terytorialnego, do najważniejszych zmian, które wprowadziła nowelizacja, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. można zaliczyć:

1. wprowadzenie obowiązku udostępniania na stronie internetowej Dz.U. i M.P. wraz ze skorowidzami
2. wprowadzenie obowiązku udostępniania na stronie internetowej zbiorów aktów prawa miejscowego stanowionych przez powiat lub gminę wraz z zawartymi w nich aktami normatywnymi na stronach internetowych danego urzędu,
3. wprowadzenie obowiązku prowadzenia skorowidzów do tych zbiorów również w formie elektronicznej (ale już bez obowiązku udostępniania takich skorowidzów),
4. wprowadzenie obowiązku udostępniania zbiorów i aktów za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub informatycznych nośników danych – odpłatnie, na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

Pierwszy obowiązek został sformułowany w sposób kuriozalny, gdyż art. 26 ust. 2 stanowi wyraźnie, że urzędy terenowych organów administracji rządowej oraz organów samorządu terytorialnego udostępniają nieodpłatnie Dziennik Ustaw i Monitor Polski lub zawarte w nich akty normatywne i inne akty prawne, w tym orzeczenia:

1. do wglądu i do pobrania w formie dokumentu elektronicznego na stronach internetowych tych urzędów;
2. w formie elektronicznej, do powszechnego wglądu w godzinach pracy tych urzędów, w miejscu do tego przeznaczonym i powszechnie dostępnym.
   Mimo tak kategorycznego sformułowanie, wydaje się, że wystarczy na stronie internetowej urzędu zamieścić odesłanie do strony RCL, na której udostępnia się te dzienniki.

Drugi obowiązek polega na doprecyzowaniu, że na stronie internetowej danej jednostki samorządu terytorialnego należy udostępniać aktów prawa miejscowego stanowionych przez tą jednostkę (chodzi o powiaty i gminy). Co dziwne, wprowadzono jednocześnie obowiązek prowadzenie elektronicznych skorowidzów do tych zbiorów, ale odesłanie ustanowione w tym zakresie nie obejmuje obowiązku udostępniania tych skorowidzów.

Ostatnia zmiana dotyczy znowelizowania obowiązku udostępniania zbiorów i aktów za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub informatycznych nośników danych. Wyraźnie uregulowano, że następuje ono odpłatnie, na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej [5]. Warto w tym miejscu podkreślić, że trwają obecnie prace nad ustawą dotyczącą gospodarczego wykorzystywania informacji publicznych. Ustawa ta ma na celu nałożenie na podmioty udostępniające informacje publiczne obowiązku określania zasad gospodarczego wykorzystywania tych informacji. Zasady te będą musiały być takie same dla porównywalnych kategorii podmiotów.

IV. Podsumowanie

Obowiązek udostępniania aktów prawnych jest obowiązkiem racjonalnym i powinien wynikać z przepisów o dostępie do informacji publicznej. Niestety przyjęła się interpretacja, że ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych stanowi lex specialis w stosunku do ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W efekcie, gdy powstawały strony podmiotowe Biuletynu Informacji Publicznej, rzadko zawierały one działy dotyczące informacji prawnych. Obecna nowelizacja zbliża te przepisy. Czyni to jednak w sposób miejscami karykaturalny. Należy więc mieć nadzieję, że w przyszłości przepisy dotyczące udostępniania aktów prawnych zostaną zracjonalizowane.

PRZYPISY

[1] Tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. Nr 68, poz. 449 ze zm.
[2] Dz. U. Nr 64, poz. 565 ze zm.
[3] Zob. ustawę z dnia 16 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2253) oraz ustawę z dnia 21 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych oraz ustawy o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 145, poz. 1050). 
[4] Zob. ustawę z dnia 10 września 2009 r. o zmianie ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. Nr 190, poz. 1473).
[5] Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.

Autorem niniejszego artykułu jest dr  Grzegorz Wierczyński - adiunkt w Pracowni Informatyki Prawniczej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego, autor
publikacji na temat zasad tworzenia i ogłaszania prawa oraz informatyki prawniczej (m.in. autor komentarza „Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz”, Warszawa 2010 i monografii „Urzędowe ogłoszenie aktu normatywnego”, Warszawa 2008, współautor podręcznika „Informatyka prawnicza. Technologia informacyjna dla prawników i administracji publicznej”, wyd. 1 Kraków 2006, wyd. 2 Warszawa 2008).

Uwaga ochrona prawna:
Redakcja serwisu wszystkoobip.pl udziela zgody na wykorzystanie powyższego artykułu wyłącznie do celów nie komercyjnych oraz pod warunkiem wskazania źródła publikacji.