Jak wypadły BIP-y na Warmii i Mazurach?

Stowarzyszenie „Razem dla Innych” postanowiło sprawdzić, w jaki sposób jednostki administracji publicznej realizują obowiązek udostępniania informacji publicznej poprzez swoje Biuletyny Informacji Publicznej, a tym samym, jak wygląda faktyczny dostęp obywateli do informacji z wykorzystaniem internetowego publikatora informacji publicznej.

Monitoringiem objęto 137 Biuletynów prowadzonych przez jednostki województwa warmińsko – mazurskiego (114 gmin, 21 powiatów, samorząd województwa oraz wojewodę). Badanie zostało przeprowadzone w okresie lipiec - sierpień 2009 roku przez zespół monitorujący, składający się z 10 osób, które przy użyciu specjalnie do tego celu skonstruowanego narzędzia, monitorowały zawartość i zgodności BIP-ów z wytycznymi wynikającymi z przepisów prawnych.

Przy monitoringu wykorzystano metodę „dwojga par oczu”, sprawdzoną już przez stowarzyszenie Bona Fides z Katowic w monitoringu BIP-ów województwa śląskiego w 2007 roku. Podstawą tej metody jest badanie zawartości strony BIP, prowadzone tego samego dnia przez dwie niezależnie od siebie osoby, ale przy użyciu jednakowych kryteriów.

Znacznym utrudnieniem podczas monitoringu był fakt migracji wielu BIPów na platformę Warmii i Mazur i równolegle utrzymywanie w trakcie przenoszenia informacji, dwóch Biuletynów danej jednostki, z czego w jeden z nich stanowił archiwum. Zauważono, że nie zawsze zadbano, aby o tym fakcie dowiedział się internauta; niestety nie we wszystkich serwisach była zamieszczona informacja o planowanej migracji. Regionalna platforma internetowa, której powstanie zainicjował Urząd Marszałkowski w Olsztynie, w okresie przeprowadzania monitoringu była najbardziej popularnym rozwiązaniem stosowanym do prowadzenia Biuletynu Informacji Publicznej w województwie (Wrota w tym celu wykorzystywało blisko 40 jednostek). Jednak zdaniem osób monitorujących, nie zawsze migracja na wspólną platformę okazała się zmianą na lepsze. Wrota Warmii i Mazur nie doprowadziły też do powstania faktycznie ujednoliconego systemu stron BIP.

Monitoring Bip-ów potwierdził, że sporym problemem dla przeciętnych internautów jest sprawne dotarcie do opublikowanych w BIP informacji. Najczęstszą przyczyną takich mankamentów byłprzede wszystkim nieintuicyjny układ menu (bardzo często bez wyodrębnienia menu podmiotowego i przedmiotowego), zamieszczanie dokumentów w zakładkach niezwiązanych z ich treścią, brak sprawnie działających modułów wyszukujących. Zauważono również praktykę „wyprowadzania” informacji, które obligatoryjnie powinny zostać zamieszczone w BIP-ie, na strony podmiotowe jednostek.

Co ważne dzięki monitoringowi część ocenianych jednostek wprowadziła usprawnienia w funkcjonowaniu swoich Biuletynów oraz dokonała ich uzupełnień w brakujące wcześniej informacje publiczne. Prawie co trzeci urząd odpowiedział Stowarzyszeniu na listy ze wskazaniem nieprawidłowości wysłane do urzędów po monitoringu. W kilku przypadkach urzędnicy wprost docenili pracę osób monitorujących, a przede wszystkim podjęli współpracę w celu jeszcze lepszego zapewnienia realizacji dostępu do informacji publicznej w swoich jednostkach. Generalnie jednak Stowarzyszenie zaobserwowało swoistą niechęć do dzielenia się informacją publiczną, którą praktykuje się w znacznej części badanych podmiotów, np. do informowania mieszkańców o planach pracy organów stanowiących i wykonawczych.  W niektórych przypadkach badanie ujawniło nie tylko niską świadomość potrzeby zapewnienia transparentności działania administracji publicznej, ale też brak wiedzy urzędników na temat podstawowych zasad stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej!

Wartym podkreślenia jest fakt, że w opublikowany z końcem ubr. raporcie z monitoringu Biuletynów, zawarto nie tylko opisy nieprawidłowości w prowadzeniu stron BIP, ale zaprezentowano też przykłady dobrych praktyk, które warto upowszechniać. Nie zabrakło również wskazania konkretnych Biuletynów, które są przyjazne internautom. Treść obszernego i profesjonalnie opracowanego raportu polecamy nie tylko tym, którzy szukają odpowiedzi na pytanie, czy możemy w województwie warmińsko-mazurskim skutecznie realizować swoje prawo do informacji za pomocą BIP-u, ale również wszystkim urzędnikom odpowiedzialnym za prowadzenie urzędowego publikatora teleinformatycznego. Podjęte (w ramach Stowarzyszenia) przez zwykłych obywateli działanie, z pewnością może jeszcze bardziej przyczynić się do podniesienia jakości Biuletynów oraz do zagwarantowania ich przejrzystości dla wszystkich poszukujących w internecie wiarygodnej informacji publicznej.

Stowarzyszenie „Razem dla Innych” to niezależna organizacja pozarządowa, działająca na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, przejrzystości życia publicznego i wspierania demokracji.  Hasłem przewodnim działań Stowarzyszenia jest twierdzenie „Masz prawo wiedzieć, masz prawo pytać”.

Raport Stowarzyszenia z monitoringu Biletynów Informaji Publicznej jest dostępny na stronie: www.razemdlainnych.org.pl